Avrupa’da eğitim koşullarına yönelik başlayan gençlik gösterileri, hayat pahalılığı, düşük ücretler, konut krizi ve kamu hizmetlerini kapsayan geniş bir protesto dalgasına dönüştü. Fransa’dan sonra İtalya, Portekiz, İspanya, Arnavutluk, Belçika ve Yunanistan’da da gençler ile farklı toplumsal kesimler sokağa çıktı. Türkiye’de ise benzer sorunlar çok daha yüksek enflasyon, barınma maliyetleri ve iş gücü baskısı altında yaşanıyor; Kocaeli de nüfusu, üretim gücü, ulaşım giderleri ve hareketli konut piyasasıyla öne çıkıyor.
Avrupa’da fiyatlar 2000’den beri yüzde 78’e kadar arttı
Eurostat verileriyle yapılan hesaplamalar, 2000’den bu yana temel mal ve hizmetlerden oluşan tüketim sepetinin maliyetinin İspanya’da yaklaşık yüzde 78, Portekiz’de yüzde 71, İtalya’da yüzde 68 ve Fransa’da yüzde 59 yükseldiğini gösteriyor. Buna göre 2000 yılında 100 Euro olan ortalama sepetin karşılığı bugün İspanya’da yaklaşık 178 Euro, Portekiz’de 171 Euro, İtalya’da 168 Euro ve Fransa’da 159 Euro oldu.
Bu dört ülkede en sert fiyat artışlarından biri 2022’de görüldü. Yıllık enflasyon İtalya’da yüzde 8,7, İspanya’da yüzde 8,3, Portekiz’de yüzde 8,1 ve Fransa’da yüzde 5,9 seviyesine çıktı. Sonraki yıllarda enflasyonun düşmesi fiyatları eski seviyesine indirmedi; yalnızca artış hızını yavaşlattı.
İtalya’da reel ücretler 25 yılda düştü
OECD verilerine göre 2000-2025 döneminde ortalama reel ücretler İtalya’da yaklaşık yüzde 5 geriledi. Aynı süreçte reel ücret artışı İspanya’da yüzde 7, Fransa’da yüzde 11 ve Portekiz’de yüzde 20 oldu. Ancak gençlerin hizmet ve turizm gibi mevsimsel, görece düşük ücretli sektörlerde yoğunlaşması, ortalama ücretlerdeki yükselişin tüm çalışanların yaşam standardına aynı biçimde yansımadığı tartışmasını doğuruyor.
Avrupa’da gençlerin yüzde 26,9’u kalabalık konutlarda yaşıyor
Eurostat’ın 2025 verileri, Avrupa Birliği’nde 15-29 yaş grubundakilerin yüzde 26,9’unun “aşırı kalabalık” kabul edilen konutlarda yaşadığını ortaya koyuyor. Genel nüfusta bu oran yüzde 16,8 düzeyinde. AB nüfusunun yüzde 7,7’si ise hane gelirinin yüzde 40’ından fazlasını konut giderlerine ayırıyor. Özellikle büyük şehirlerde barınma maliyetinin daha ağır olduğu görülüyor.
İspanya ve Portekiz’de konut-gelir dengesi bozuldu
OECD göstergelerine göre konut fiyatlarının hane gelirlerine oranı İspanya’da 2000’e göre yaklaşık yüzde 56 yükseldi. Fransa’daki artış yüzde 39 oldu. Portekiz’de ise belirgin kırılma 2015 sonrasında yaşandı ve konut fiyatlarının gelire oranı bu dönemden sonra yaklaşık yüzde 67 arttı. İtalya’da konut fiyatlarıyla gelirlerin uzun vadeli değişimi birbirine daha yakın seyretti; fiyat-gelir oranındaki artış 2000’e göre yaklaşık yüzde 5’te kaldı.
Türkiye’de yıllık enflasyon yüzde 29,73
TÜİK’in açıkladığı Eylül 2026 verileri, Türkiye’de çok daha yüksek bir yıllık enflasyon ortamına işaret ediyor. TÜFE eylül ayında aylık yüzde 1,84 arttı. Yıllık tüketici enflasyonu yüzde 29,73, 2025 Aralık ayına göre fiyat artışı yüzde 24,32 oldu. On iki aylık ortalamalara göre artış ise yüzde 31,49 olarak hesaplandı.
Avrupa’daki yüzde 59-78 oranları 2000’den bu yana biriken fiyat değişimini, Türkiye’deki yüzde 29,73 ise yalnızca son 12 aylık değişimi ifade ediyor. Bu nedenle iki veri aynı dönemlerin doğrudan karşılaştırması olarak değerlendirilmemeli.
Türkiye’de en güçlü baskı konut grubunda
Eylül itibarıyla Türkiye’de bütün temel harcama gruplarında yüksek yıllık artışlar sürdü. TÜİK verilerine göre konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 39,99’a ulaştı.
Ulaştırmada yıllık artış yüzde 35,10, gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 27,62 olarak gerçekleşti. Hane bütçesinde en büyük paylara sahip bu üç kalemdeki yükseliş, fiyat baskısının günlük yaşama etkisini artırıyor.
Hane harcamalarının üçte biri konut ve kiraya gidiyor
TÜİK’in 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması’na göre haneler tüketim harcamalarının yüzde 29,3’ünü konut ve kiraya ayırıyor. Ulaştırmanın payı yüzde 20,5, gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 17,3 olarak hesaplandı. Böylece konut, ulaşım ve gıda harcamaları toplam tüketimin yaklaşık üçte ikisini oluşturdu.
Gelir azaldıkça temel ihtiyaçların bütçedeki ağırlığı artıyor. En düşük gelirli yüzde 20’lik grupta konut ve kira harcamalarının payı yüzde 38,7, gıdanın payı yüzde 29,2 oldu. Bu iki kalemin toplamı yüzde 67,9’a ulaştı.
Asgari ücret yüzde 27 arttı
2026’da geçerli net asgari ücret 28 bin 75 lira 50 kuruş olarak belirlendi. 2025’teki 22 bin 104 lira 67 kuruşluk net ücret, nominal olarak yüzde 27,01 yükseltildi. Eylül 2026’da yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 29,73 olması, ücretlerle fiyatlar arasındaki denge tartışmasını sürdürdü.
Ancak asgari ücret artışı yıl başında yapılırken yıllık TÜFE farklı bir 12 aylık dönemi ölçüyor. Bu nedenle yüzde 27,01 ile yüzde 29,73’ün doğrudan reel ücret karşılaştırması olarak kullanılması doğru değil.
Genç işsizliği yüzde 13, atıl işgücü yüzde 31
TÜİK’in Ağustos 2026 verilerine göre genel işsizlik oranı yüzde 7,8 olarak gerçekleşti. 15-24 yaş grubunda genç işsizliği yüzde 13 oldu. Genç erkeklerde oran yüzde 9,7, genç kadınlarda yüzde 19,4 olarak tahmin edildi. İşsizlerin yanı sıra çalışmaya hazır olduğu halde iş aramayan potansiyel işgücü ile eksik istihdam edilenleri de kapsayan atıl işgücü oranı yüzde 31’e ulaştı.
Türkiye’de yoksulluk veya dışlanma riski yüzde 27,9
TÜİK’in 2025 Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması’nda, medyan gelirin yüzde 50’si esas alınarak hesaplanan göreli yoksulluk oranı yüzde 13 oldu. Maddi ve sosyal yoksunluk oranı yüzde 11,9, sürekli yoksulluk oranı yüzde 13,6 olarak kaydedildi.
Göreli yoksulluk, maddi ve sosyal yoksunluk veya düşük iş yoğunluğundan en az biriyle karşılaşanların oluşturduğu yoksulluk ya da sosyal dışlanma riski altındaki nüfusun oranı yüzde 27,9’a çıktı. 0-17 yaş grubunda bu oran yüzde 36,8 olarak hesaplandı.
Kocaeli’nin nüfusu 2 milyon 161 bin 171’e ulaştı
TÜİK’in 2025 verilerine göre Kocaeli’nin nüfusu 2 milyon 161 bin 171 kişiye yükseldi. Kentte kilometrekare başına 633 kişi düşüyor. Türkiye ortalaması kilometrekare başına 112 kişi olurken Kocaeli, İstanbul’un ardından nüfus yoğunluğu en yüksek ikinci il konumunda bulunuyor.
Bu yoğunluk; konut, ulaşım ve altyapı ihtiyacını kent ekonomisinde daha belirleyici hale getiriyor. Kocaeli’nin yüksek üretim kapasitesi ve yoğun nüfusu, hayat pahalılığına ilişkin Avrupa-Türkiye karşılaştırmasında kenti dikkat çeken merkezlerden biri yapıyor.
