2017 yılı öncesine ait ödenmemiş Genel Sağlık Sigortası (GSS) prim borçlarının, gecikme cezaları ve gecikme zamlarıyla birlikte silinmesini öngören düzenleme hazırlığı gündeme geldi. Teklifin yasalaşması halinde yaklaşık 1,4 milyon kişinin toplam 3 milyar liralık borç yükünden kurtulması bekleniyor.
Düzenleme hangi GSS borçlarını kapsayacak?
Türkiye Büyük Millet Meclisine (TBMM) sunulması beklenen çalışmanın merkezinde, 2017 yılı öncesinden kalan ödenmemiş GSS primleri bulunuyor. Planlanan değişiklikle yalnızca ana borcun değil, buna eklenen gecikme cezaları ile gecikme zamlarının da kaldırılması hedefleniyor.
Daha önce 2016 yılı öncesine ait GSS borçları için benzer bir düzenleme yapılmıştı. Yeni hazırlıkla geçmiş dönem yükümlülüklerinin kapsamının genişletilmesi amaçlanıyor. Ancak teklif henüz yasalaşmadığından hangi tarihlerin ve şartların geçerli olacağı kanun metninin kesinleşmesiyle belli olacak.
1,4 milyon kişinin borcu silinebilir
Hazırlığın yaklaşık 1 milyon 400 bin vatandaşı etkilemesi ve silinecek borçların toplamının yaklaşık 3 milyar lira olması öngörülüyor. Düzenleme yürürlüğe girerse kapsam dahilindeki kişilerin geçmiş dönem borç yükümlülükleri sona erebilecek.
Borç bilgileri Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları ile e-Devlet üzerinden takip edilebilecek. Bununla birlikte bütün GSS borçlarının affedileceğine ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor; kapsam, yürürlüğe girecek düzenlemedeki tarih ve koşullara göre belirlenecek.
2026 GSS primi ne kadar?
GSS primini kendisi ödemek zorunda olanlar için 2026 yılı aylık prim tutarı 781 lira olarak aktarılıyor. Ancak bu miktarın güncel SGK tarifesiyle doğrulanması gerekiyor.
GSS; sosyal güvencesi olmayan ve gelir testi sonucunda prim ödeme sorumluluğu devam eden kişileri kapsıyor. Çalışmayan, emekli olmayan ya da başka bir sigortalı üzerinden sağlık hizmeti alamayan vatandaşlar belirli şartlarda prim ödemekle yükümlü tutulabiliyor.
Bu grupta 18 yaşından sonra eğitimini sürdürmeyenler, lise sonrası üniversiteye başlamayanlar, üniversite mezuniyetinin ardından sigortalı bir işe girmeyenler ve zorunlu GSS kapsamındaki diğer kişiler yer alabiliyor. Ödemeler yapılmadığında borca gecikme cezası ve gecikme zammı eklenebiliyor.
SGK’ye ilişkin paylaşılan verilere göre Türkiye’de yaklaşık 2 milyon kişi GSS primini kendisi ödüyor, 5,7 milyon kişinin primi ise devlet tarafından karşılanıyor.
Gelir testi borcu ortadan kaldırır mı?
Prim ödeme gücü bulunmayan vatandaşlar gelir testi yaptırarak primlerinin devletçe karşılanması imkanından yararlanabiliyor. Hane içinde kişi başına düşen gelirin brüt asgari ücretin üçte birinden düşük olması halinde GSS primleri devlet tarafından ödeniyor.
Başvurular, ikamet edilen ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına yapılıyor. Ancak gelir testiyle prim ödeme yükümlülüğünün devlete geçmesi, geçmiş dönem borçlarının otomatik olarak silineceği anlamına gelmiyor. Bu borçların durumu başvuru zamanı ve ilgili mevzuata göre değişebiliyor.
GSS borcu olanlar sağlık hizmeti alabilir mi?
GSS borcu bulunan kişilerin sağlık hizmetlerinden yararlanma koşulları sigortalılık durumuna ve yürürlükteki kurallara göre farklılık gösterebiliyor. Prim borcu olmayan veya ödemelerini düzenli yapanlar genel sağlık sigortasından yararlanırken, borçlular için bazı kısıtlamalar uygulanabiliyor.
Yürürlükteki istisnalar ve geçici düzenlemeler kapsamında belirli kamu sağlık kuruluşlarından hizmet alınabilmesi mümkün olabiliyor. Güncel şartların SGK uygulamaları üzerinden kontrol edilmesi gerekiyor.
GSS prim borcu nasıl sorgulanır?
Vatandaşlar, e-Devlet’te yer alan SGK’nin GSS tescil ve prim borcu sorgulama hizmeti üzerinden mevcut yükümlülüklerini görüntüleyebiliyor. Bu ekranda GSS kapsamındaki durum ile kayıtlı prim borçları görülebiliyor.
Teklif yasalaşırsa hangi borçların silineceği ve uygulamanın başlangıç tarihi yürürlüğe girecek mevzuatla netleşecek. Şu aşamada 1,4 milyon kişiyi ilgilendiren 3 milyar liralık borç silme planı hazırlık aşamasında bulunuyor.
